نشر شدت

• ادیانِ مصر و بابل مانند سایر ادیانِ باستانی مراسمی بود که برای فراوان ساختنِ محصول اجرا می‌شد. زمین ماده بود، خورشید نر. گاوِ نر مظهرِ قدرتِ تولیدِ جنسِ نر شناخته می‌شد و گاوپرستی امری رایج بود.
• در بابل مرتبه‌ی عشتار (ishtar)، الهه‌زمین، در میان خدایانِ ماده‌ دیگر از همه بلندتر بود. در سراسرِ آسیای غربی مردم «مادرِ بزرگ» را تحت عنوان‌های مختلف می‌پرستیدند.
• هنگامی که مهاجرانِ یونانی در آسیای صغیر پرستشگاهِ مادرِ بزرگ را دیدند، نامِ این مادر را «آرتمیس» نهادند و اجرای مراسمِ پرستشِ او را به دست گرفتند. اصل و ریشه‌ی «دیانا»، خدای مردمِ افیسوس نیز همین مادرِ بزرگ است.
• مسیحیت این مادر را به صورت مریم غذرا درآورد و در همین شهرِ افیسوس بود که یک شورایی دینی لقبِ «مادرِ خدا» را به حضرتِ مریم داد.

تاریخ فلسفه - برتراند راسل